भुतांचे हे प्रसिद्ध प्रकार तुम्हाला माहित आहेत काय?

भुताखेतांच्या गोष्टी आपल्या बालपणापासूनच आपल्या मनात घर करून आहेत. दिवसभर खेळून झाल्यावर रात्री आजीच्या तोंडून ऐकलेल्या या कथांनी आपल्या कल्पनाशक्तीला गती दिली. "भुते असतात का?" हा प्रश्न आजही अनेकांच्या मनात असला, तरीही या गोष्टींमधील भयरसाचा अनुभव घ्यायला आजही अनेक जण उत्सुक असतात.

चित्रपट, वेब सिरीज, लोककथा, कादंबऱ्या यामधून भुतांच्या असंख्य रूपांबद्दल आपल्याला माहिती मिळते. काही भुते मनुष्यांना मदत करतात, काही त्रास देतात, तर काही केवळ त्यांच्या अस्तित्वाची जाणीव करून देतात. या ब्लॉगमध्ये आपण भुतांचे प्रसिद्ध प्रकार जाणून घेणार आहोत.

१. भूत किंवा पिशाच्च

हे सर्वसामान्य आणि सामान्य शक्तीचे भूत आहेत. त्यांचे स्वरूप घाबरण्यासारखे नसले तरी त्यांचे वागणे त्रासदायक असते. यांचं उद्दिष्ट एका विशिष्ट गोष्टीसाठी माणसांना पछाडणे, आजारी करणे आणि हवं ते मिळवून मोकळं होणं असते.

त्यांचे पाय अनेकदा उलटे असतात. एखाद्या वस्तूवर त्यांची अतृप्त इच्छा असते आणि ती पूर्ण केली की बाधा दूर होते.

२. समंध

समंध हे अधिक शक्तिशाली प्रकारातील भूत मानले जातात. यांचे रूप मोठे, रौद्र आणि काळसर असते. हे प्रचंड झाडांवर, वाड्यांमधल्या ओसाड भागात, कधी कधी पुरलेल्या धनाजवळ वावरतात. त्यांचं आकर्षण संपत्तीवर असतं.

३. ब्रह्मसमंध

ब्रह्मसमंध हे उच्च श्रेणीतील भूत मानले जातात. ते माणसाच्या रूपात वावरू शकतात. हे वाड्यांतील एखाद्या कोपऱ्यात, जुन्या पिंपळाच्या पारावर, किंवा वडाच्या झाडाखाली बसून मंत्रजप करताना दिसतात. हे सहसा माणसांना त्रास देत नाहीत, पण त्यांच्याजवळ जाणं धोकादायक ठरू शकतं.

४. मुंजा

हा एक ब्रह्मचारी भूत आहे. मुंजा पिंपळावर राहतो आणि लंगोट घालून फिरतो. त्याचं रूप बालकासारखं असतं पण वर्तन विचित्र. मुंजा अनेकदा झाडावरून आवाज काढतो, कोणी पिंपळाजवळ गेला तर धक्का देतो, पण फारसा घातक नसतो.

५. पितर

पितर हे लहान आकाराचे, जमावाने फिरणारे भूत आहेत. हे पूर्वजांच्या रूपात असतात आणि सहसा त्यांच्या वंशजांच्या भल्यासाठी कार्य करतात. कधी कधी त्रासही देतात, पण हेतू फक्त त्यांच्या इच्छा पूर्ण व्हाव्यात हाच असतो.

६. ईर किंवा वीर

हे भूत विशेषतः शूरवीर सैनिकांच्या रूपात असतात. त्यांच्या हातात ढाल, तलवार असते आणि त्यांचे पोशाख सैनिकी असतात. काही लोक यांना पूजनीय मानतात आणि त्यांच्या रूपातून प्रेरणा घेतात.

७. धीर

धीर हे भूतवर्गातील सेवक असतात आणि शक्तिशाली भुते यांना आपल्या आज्ञा देतात. हे फार ताकदवान असून, यांचा उपयोग इतर भुते माणसांना पछाडण्यासाठी करतात.

८. वेताळ

वेताळ हा सर्व भुते आणि वीरांचा सेनापती मानला जातो. त्याची प्रतिमा "वेताळ पंचविशी" सारख्या कथा-ग्रंथात अतिशय प्रभावीपणे उभी केली आहे. वेताळचं रूप राक्षसी असून, त्याचा आवाज घसा दाटवणारा असतो.

९. हडळ

हडळ हा भुतांमधील सर्वात भयानक व दुष्ट प्रकार आहे. ही तरुण मुलींमध्ये रूपांतर करून त्यांना फसवते, त्यांचं आयुष्य उध्वस्त करते. लहान मुलांनाही ही पछाडते. तिच्या मोहजालात सापडणं म्हणजे मृत्यूच्या दाराशी जाणं.

१०. येड मकडताई

ही एक विचित्र महिला भूत आहे जिने अनेक मुले आपल्या बरोबर ठेवलेली असतात. ही गावात, परड्यात किंवा शेताजवळ दिसते. मुलांस पछाडून आजारी करते, आणि त्यांना भाकरी, अन्न मिळवून देण्यासाठी आजूबाजूच्या मुलांना त्रास देते.

११. डाकिणी

डाकिणी हे अत्यंत निर्दयी व भयंकर भूत आहेत. त्यांच्या गोष्टी प्राचीन तांत्रिक शास्त्रांमध्ये सापडतात. हे विशेषतः अघोरी साधनेमध्ये दिसतात आणि रक्त, बलिदान अशा क्रूर गोष्टींचे प्रतीक आहेत.

१२. शाकिणी

शाकिणी या डाकिणींपेक्षा श्रेष्ठ आणि अधिक प्रभावी असतात. या स्त्रीरूपातील भूत शक्ती आहेत. काही तांत्रिक साधनांमध्ये त्यांचा उपयोग विशिष्ट शक्ती मिळवण्यासाठी केला जातो.

१३. जखीण किंवा जाखीण

जाखीण ही वृद्ध स्त्रीच्या रूपात दिसते. तिचे केस शुभ्र व विसकटलेले असतात. हिची गांठ कुणाला लागली तर ती त्या व्यक्तीला काही कल्याणकारी साधन देऊन जात असते. पण बहुतेक वेळा लोक तिला टाळतात.

१४. आसरा

ही पाण्यात राहणारी भूत आहे. हिचं रूप नेहमी सुंदर स्त्रीसारखं असतं. ती तलाव, विहीर, नदी या ठिकाणी दिसते. काही वेळा पाण्याखालून पाताळात जाण्याच्या वाटा या भुतांमुळे उघडतात, असं मानलं जातं.

भुतांचे अस्तित्व आणि इतर वैशिष्ट्ये

या १४ प्रसिद्ध भुतांखेरीजही अनेक प्रकारचे भूत, पिशाच्च असतात. त्यांचे काही सामायिक गुणधर्म खालीलप्रमाणे:

• ही भुते केवळ रात्रीच नव्हे तर दुपारी, संध्याकाळी, तिन्हीसांजेला, अमावस्येस किंवा पौर्णिमेसही सक्रिय असतात.

• ती पशु-पक्ष्यांच्या रूपातही दिसू शकतात.

• त्यांच्या सावल्या पडत नाहीत.

• ही भुते मुख्यतः एकट्या व्यक्तींना लक्ष्य करतात – आवाज काढतात, चेष्टा करतात, भ्रम निर्माण करतात, कधी कधी दिवा, जाळ दाखवून घाबरवतात.

टीप

हा लेख केवळ माहिती आणि मनोरंजनासाठी लिहिलेला आहे. या लेखाचा हेतू अंधश्रद्धा पसरवणे नसून, भारतीय लोककथांतील पारंपरिक विश्वास व कल्पनाशक्तीचा एक भाग म्हणून याकडे पाहावे.

भुतांचे प्रकार आणि त्यांची वैशिष्ट्ये ही आपल्या लोकसंस्कृतीचा भाग आहेत. ते भय निर्माण करतात, पण त्यातूनही एक प्रकारची रोचकता आणि आकर्षण निर्माण होते. आपण भुते असोत वा नसोत, त्यांच्या गोष्टींनी आपल्याला कल्पनांच्या जगात घेऊन जातात, जिथे भिती आणि रहस्याची एक नवी झलक मिळते.