बुध ग्रह – सूर्याच्या सर्वात जवळचा ग्रह

बुध ग्रह हा आपल्या सौरमालेतील सूर्याच्या सर्वात जवळचा व सर्वात लहान ग्रह आहे. इंग्रजीत याला Mercury म्हणतात. याचे नाव रोमन देवता Mercury वरून ठेवण्यात आले आहे. बुध ग्रहाची माहिती मराठीत जाणून घ्यायची असेल, तर ही पोस्ट तुमच्यासाठी उपयुक्त ठरेल.

बुध ग्रह – सूर्याच्या सर्वात जवळचा ग्रह
बुध ग्रह

बुध ग्रहाची मूलभूत माहिती

घटक माहिती
ग्रहाचा क्रमांक 1 (सूर्याच्या जवळचा)
व्यास सुमारे ४,८७९ किमी
कक्षेतील कालावधी ८८ पृथ्वी दिवस
फिरण्याचा कालावधी (स्वतःभोवती) ५८.६ पृथ्वी दिवस
चंद्र नाहीत
वातावरण खूप विरळ, मुख्यतः ऑक्सिजन, सोडियम, हायड्रोजन

बुध ग्रहाची वैशिष्ट्ये

  • बुध ग्रहावर दिवसाचे तापमान ४३०°C पर्यंत पोहोचते, तर रात्री -१८०°C इतके थंड होते. कारण त्याचे वातावरण खूपच विरळ असल्यामुळे उष्णता साठवून ठेवता येत नाही.

  • याच्या पृष्ठभागावर अनेक खड्डे (craters) आहेत, जे उल्कांच्या धडकांमुळे तयार झाले आहेत.

  • बुध ग्रहावर ऋतू नाहीत, कारण त्याचा अक्षाचा झुकाव फारच कमी (फक्त ०.०३ अंश) आहे.

बुध ग्रहाची पृथ्वीशी तुलना

  • बुध ग्रहाचा व्यास पृथ्वीच्या तुलनेत सुमारे ३८% आहे.

  • बुधवर पाणी सापडले असल्याचे काही संशोधकांचे निरीक्षण आहे, परंतु ते केवळ सावलीत असलेल्या खड्ड्यांमध्ये बर्फाच्या स्वरूपात आहे.

  • त्याचे गुरुत्वाकर्षण पृथ्वीच्या तुलनेत केवळ ३८% आहे, म्हणजे तुम्ही जर पृथ्वीवर ५० किलोचे असाल, तर बुधवर फक्त १९ किलोचे वाटाल.

बुध ग्रहावरील मोहिमा

  • नासाच्या Mariner 10 (१९७४) या मोहिमेने बुध ग्रहाचे पहिले चित्र पाठवले.

  • MESSENGER मोहिमेने २०११ मध्ये बुधच्या कक्षेत प्रवेश करून विस्तृत अभ्यास केला.

  • भविष्यात BepiColombo (ESA आणि JAXA यांचा संयुक्त प्रकल्प) बुधकडे झेपावणार आहे.

बुध ग्रह का विशेष आहे?

  • बुध ग्रह सौरमालेतील सर्वात वेगाने फिरणारा ग्रह आहे.

  • याच्या पृष्ठभागावर चुंबकीय क्षेत्र आहे, जे इतक्या लहान ग्रहासाठी आश्चर्यकारक मानले जाते.

  • सूर्याच्या जवळ असतानाही तो सर्वात गरम ग्रह नाही. ही उपाधी शुक्र ग्रहाच्या वाट्याला जाते.


बुध ग्रहाची माहिती आपल्याला सौरमालेतील विविधता समजून घेण्यास मदत करते. हा लहान, पण महत्त्वाचा ग्रह संशोधनासाठी नेहमीच आकर्षणाचा विषय राहिला आहे. जर तुम्हाला सौरमालेतील ग्रहांची माहिती मराठीत हवी असेल, तर बुध ग्रह हा उत्तम सुरुवात ठरू शकतो.