नाताळ (ख्रिसमस): प्रेमाचा, आनंदाचा आणि उत्साहाचा जागतिक सण!

डिसेंबर महिना सुरू होताच सर्वांना वेध लागतात ते नाताळ अर्थात ख्रिसमसच्या सणाचे. जगभरात मोठ्या उत्साहात साजरा होणारा हा सण केवळ ख्रिश्चन बांधवांसाठीच नव्हे, तर सर्व धर्मीयांसाठी आनंद आणि उत्साहाचे प्रतीक बनला आहे. रोषणाईने झगमगणारे रस्ते, आकर्षक सजावट केलेली दुकाने, 'जिंगल बेल्स'ची धून आणि सांताक्लॉजची आतुरतेने वाट पाहणारी मुले, हे चित्र नाताळच्या आगमनाची चाहूल देते. चला तर मग, या सुंदर सणाची सविस्तर माहिती घेऊया आणि त्याच्या इतिहासापासून ते साजरा करण्याच्या पद्धतींपर्यंत सर्व काही जाणून घेऊया.

नाताळचा अर्थ आणि महत्त्व (Meaning and Significance of Christmas)

'ख्रिसमस' हा शब्द 'ख्राइस्ट्स मास' (Christ's Mass) यावरून तयार झाला आहे. 'मास' म्हणजे पवित्र प्रार्थना किंवा Eucharist. प्रभू येशू ख्रिस्त यांच्या जन्माच्या स्मरणार्थ आयोजित केलेली विशेष प्रार्थना म्हणजेच 'ख्रिसमस'. हा सण दरवर्षी २५ डिसेंबर रोजी जगभरात साजरा केला जातो. ख्रिश्चन धर्मानुसार, प्रभू येशू हे देवाचे पुत्र होते आणि मानवजातीच्या कल्याणासाठी, त्यांना पापांपासून मुक्ती देण्यासाठी त्यांनी पृथ्वीवर जन्म घेतला. त्यामुळे त्यांचा जन्मदिन हा मानवतेसाठी एक मोठा आनंदाचा आणि पवित्र दिवस मानला जातो. नाताळचा सण प्रेम, शांती, क्षमा आणि बंधुत्वाची शिकवण देतो.

प्रभू येशू ख्रिस्ताची जन्मकथा (The Story of the Birth of Jesus Christ)

नाताळच्या सणामागे एक अतिशय पवित्र आणि सुंदर कथा आहे. बायबलनुसार, इस्राईलमधील नाझरेथ नावाच्या गावात मरियम (मेरी) नावाची एक तरुण आणि पवित्र स्त्री राहत होती. तिचा विवाह योसेफ (जोसेफ) नावाच्या सुताराशी ठरला होता. एके दिवशी, गॅब्रिएल नावाचा देवदूत मरियमसमोर प्रकट झाला आणि तिला सांगितले की, तिच्या पोटी देवाचा पुत्र जन्म घेणार आहे आणि त्याचे नाव 'येशू' ठेवावे.

त्यावेळी रोमन सम्राट सीझर ऑगस्टस याने जनगणना करण्याचा आदेश दिला होता. त्यामुळे योसेफला आपली पत्नी मरियमसोबत त्याच्या मूळ गावी बेथलहेमला जावे लागले. ते जेव्हा बेथलहेमला पोहोचले, तेव्हा त्यांना राहण्यासाठी कोणतीही जागा मिळाली नाही. अखेरीस, त्यांनी एका गोठ्यात आश्रय घेतला. त्याच रात्री, मरियमने येशूला जन्म दिला. तिने त्याला एका कापडात गुंडाळून गवताच्या गंजीत झोपवले.

त्याच वेळी, आकाशात एक तेजस्वी तारा उगवला, जो येशूच्या जन्माचे संकेत देत होता. पूर्वेकडील काही ज्ञानी पुरुष (Magi) हा तारा पाहून येशूच्या दर्शनासाठी निघाले. दुसरीकडे, देवदूतांनी काही मेंढपाळांना येशूच्या जन्माची बातमी दिली आणि ते सर्व येशूबाळाला पाहण्यासाठी गोठ्यात पोहोचले. हीच कथा नाताळच्या दिवशी चर्चमध्ये आणि घराघरातून सांगितली जाते आणि या कथेवर आधारित देखावे (Nativity Scene) तयार केले जातात.

नाताळच्या सुंदर परंपरा (Beautiful Traditions of Christmas)

नाताळचा सण अनेक सुंदर परंपरांनी सजलेला आहे, ज्या वर्षानुवर्षे जपल्या जात आहेत.

१. ख्रिसमस ट्री (Christmas Tree): ख्रिसमस ट्रीशिवाय नाताळची कल्पनाच करता येत नाही. सदाहरित असलेलं हे झाड जीवनातील सातत्य आणि आशेचं प्रतीक मानलं जातं. जर्मनीमध्ये या प्रथेची सुरुवात झाली आणि आज ती जगभर पसरली आहे. नाताळच्या काळात 'फर' किंवा 'पाइन' वृक्षाला घरी आणून त्याला लाईट्स, छोटे तारे, घंट्या आणि विविध रंगांच्या बॉल्सने सजवले जाते. झाडाच्या शेंड्यावर एक मोठा तारा किंवा देवदूताची प्रतिकृती लावली जाते, जो बेथलहेमच्या ताऱ्याचे प्रतीक आहे.

२. सांताक्लॉज (Santa Claus): 'सांताक्लॉज' हे नाताळमधील लहान मुलांचे सर्वात आवडते पात्र. लाल रंगाचे कपडे, पांढरी दाढी आणि खांद्यावर भेटवस्तूंची मोठी पिशवी घेतलेला सांता सर्वांना आनंद वाटतो. सांताक्लॉजची मूळ संकल्पना संत निकोलस यांच्यावर आधारित आहे. ते चौथ्या शतकातील एक दयाळू बिशप होते, जे गरिबांना आणि मुलांना गुपचूप भेटवस्तू देत असत. आजही, नाताळच्या आदल्या रात्री सांताक्लॉज येतो आणि मुलांसाठी त्यांच्या मोज्यांमध्ये (Stockings) भेटवस्तू ठेवून जातो, अशी श्रद्धा आहे.

३. ख्रिसमस कॅरोल्स (Christmas Carols): ख्रिसमस कॅरोल्स म्हणजे नाताळची पारंपरिक गीते. यात प्रभू येशूच्या जन्माचे, त्याच्या कार्याचे आणि नाताळच्या आनंदाचे वर्णन असते. नाताळच्या काळात चर्चमध्ये, घरांमध्ये आणि सार्वजनिक ठिकाणी लोकांचे गट कॅरोल्स गाताना दिसतात. 'जिंगल बेल्स', 'सायलेंट नाईट', 'वी विश यू अ मेरी ख्रिसमस' ही काही लोकप्रिय कॅरोल्स आहेत.

४. भेटवस्तूंची देवाणघेवाण (Exchanging Gifts): नाताळ हा एकमेकांना भेटवस्तू देऊन प्रेम व्यक्त करण्याचा सण आहे. प्रभू येशूच्या जन्मानंतर ज्ञानी पुरुषांनी त्यांना जशा भेटवस्तू दिल्या होत्या, त्याच प्रथेचे स्मरण करून लोक आपल्या मित्रपरिवाराला आणि नातेवाईकांना भेटवस्तू देतात. यातून आपुलकी आणि प्रेम वाढीस लागते.

५. गोठा (Christmas Crib/Nativity Scene): अनेक ख्रिश्चन घरांमध्ये आणि चर्चमध्ये येशूच्या जन्माचा देखावा तयार केला जातो, ज्याला 'गोठा' म्हणतात. यात बाळ येशू, मरियम, योसेफ, मेंढपाळ आणि काही प्राणी यांच्या प्रतिकृती मांडल्या जातात. हा गोठा येशूच्या जन्माच्या पवित्र क्षणाचे स्मरण करून देतो.

भारतात नाताळचा उत्साह (Christmas Celebrations in India)

भारत हा विविधतेने नटलेला देश आहे आणि येथे प्रत्येक सण मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. नाताळही याला अपवाद नाही. गोवा, केरळ, मुंबई, कोलकाता आणि ईशान्येकडील राज्यांमध्ये नाताळची विशेष धूम पाहायला मिळते. चर्चमध्ये मध्यरात्री विशेष प्रार्थना (Midnight Mass) आयोजित केली जाते. घरे आणि बाजारपेठा रोषणाईने उजळून निघतात. लोक नवीन कपडे घालतात, एकमेकांच्या घरी जाऊन शुभेच्छा देतात आणि नाताळच्या विशेष पदार्थांचा आस्वाद घेतात. ख्रिसमस केक (प्लम केक) हा तर नाताळचा अविभाज्य भाग आहे.

नाताळचा खरा संदेश (The True Message of Christmas)

नाताळ केवळ सजावट, भेटवस्तू आणि मेजवानीपुरता मर्यादित नाही. या सणाचा खरा अर्थ प्रेम, शांती, क्षमा आणि सेवाभाव यात दडलेला आहे. प्रभू येशूंनी दिलेली 'जशी तुम्ही स्वतःवर प्रेम करता, तसेच इतरांवर करा' ही शिकवण आचरणात आणण्याचा हा दिवस आहे. गरजू लोकांना मदत करणे, इतरांच्या चुकांना क्षमा करणे आणि जगात शांती नांदावी यासाठी प्रार्थना करणे, हाच नाताळचा खरा संदेश आहे.

नाताळ हा एक असा सण आहे जो धर्म, जात आणि देशाच्या सीमा ओलांडून सर्वांना एकत्र आणतो. हा सण आपल्याला आठवण करून देतो की, जगात द्वेषापेक्षा प्रेम, निराशेपेक्षा आशा आणि अंधारापेक्षा प्रकाशाची शक्ती अधिक आहे. तर मग, चला या नाताळमध्ये आपणही आपल्या मनात प्रेम, आनंद आणि सकारात्मकतेचा दिवा लावूया आणि सर्वांना नाताळच्या हार्दिक शुभेच्छा देऊया!

मेरी ख्रिसमस!